یادداشت | ۲۶ مرداد؛ روزی که اسارت به آزادگی تبدیل شد
یکی از ماندگارترین روزهای تاریخ معاصر ایران، ۲۶ مرداد ۱۳۶۹ است؛ روزی که نخستین گروه از آزادگان سرافراز پس از سالها تحمل رنج اسارت در اردوگاههای رژیم بعث عراق، قدم به خاک میهن گذاشتند. بازگشت آنان تنها پایان سالها دوری از وطن و خانواده نبود؛ بلکه جلوهای باشکوه از ایمان، استقامت و عزت مردانی بود که در سختترین شرایط، از باورها و آرمانهای خود دست نکشیدند.
زهرا محبی دبیر سایت نوید شاهد استان قزوین در یادداشتی نوشت: بیست و ششم مرداد ماه، یادآور بازگشت انسانهایی است که سالهای جوانی خود را در اسارت گذراندند، اما اجازه ندادند دیوارهای اردوگاههای بعثی، روح و اراده آنان را به بند بکشد. آنان در سالهای دشوار اسارت، با صبر و مقاومت، نام ایران و فرهنگ و هویت دینی خود را زنده نگه داشتند و هنگامی که به میهن بازگشتند، خاطرات و تجربههایشان به بخشی ماندگار از تاریخ مقاومت ملت ایران تبدیل شد.
فرایند تبادل گسترده اسرا از ۲۶ مرداد ۱۳۶۹ آغاز شد و طی هفتههای بعد ادامه یافت. در نخستین مرحله، ۹۶۹ اسیر ایرانی با یک هزار و ۳۴۰ اسیر عراقی مبادله شدند و در ادامه، هزاران آزاده ایرانی از نقاط مختلف مرزی به کشور بازگشتند.
در میان آزادگان سرافراز کشور، نام قزوین جایگاهی ویژه دارد. استان قزوین ۶۶۴ آزاده سرافراز را تقدیم انقلاب اسلامی کرده است؛ مردانی که هر یک روایتگر بخشی از تاریخ مقاومت و ایستادگی ملت ایران هستند.
اما قزوین تنها به شمار آزادگانش شناخته نمیشود؛ این استان، دو چهره ماندگار و اثرگذار حجتالاسلام والمسلمین شهید سیدعلیاکبر ابوترابیفرد، مشهور به «سید آزادگان»، و شهید سرلشکر خلبان حسین لشگری، ملقب به «سیدالاسرا» در خود جای داده است.
شهید ابوترابیفرد بیش از یک دهه از عمر خود را در اسارت گذراند و در اردوگاههای عراق، با رفتار اخلاقی، روحیه معنوی و ایستادگی خود به تکیهگاهی برای بسیاری از آزادگان تبدیل شد. نقش وی در حفظ روحیه و انسجام اسیران ایرانی، یکی از جلوههای ماندگار تاریخ اسارت است.
شهید حسین لشگری نیز از چهرههای برجسته تاریخ اسارت ایران است. این خلبان قزوینی پس از سرنگونی هواپیمایش در آغاز جنگ تحمیلی به اسارت درآمد و سالها در بند رژیم بعث عراق بود. وی پس از تحمل یکی از طولانیترین دورههای اسارت، با ایستادگی و مقاومت مثالزدنی به میهن بازگشت و نامش برای همیشه با فرهنگ آزادگی گره خورد.
آزادگان قزوینی، تنها یادگار یک دوران تاریخی نیستند؛ آنان سرمایههای فرهنگی و معنوی این سرزمیناند. روایت زندگی آنان میتواند به نسل امروز بیاموزد که آزادگی تنها به معنای رهایی از بند نیست، بلکه مفهومی عمیقتر از حفظ کرامت، ایمان، هویت و ایستادگی در برابر دشواریها است.
در این میان، نباید از خانوادههای آزادگان نیز غافل شد؛ خانوادههایی که سالها با چشمانتظاری، نگرانی و امید، روزهای سخت دوری از عزیزانشان را پشت سر گذاشتند و سهم بزرگی در صبر و پایداری آنان داشتند. بازگشت هر آزاده به وطن، در حقیقت پایان یک انتظار طولانی برای خانوادهای بود که سالها با خاطره و امید زندگی کرده بود.
امروز، در سالروز ورود آزادگان به میهن، گرامیداشت نام و یاد آنان تنها ادای یک وظیفه تاریخی نیست؛ فرصتی برای بازخوانی درسهای صبر، ایمان و مقاومت و انتقال این میراث ارزشمند به نسلهای جدید است.
آزادگان، راویان زنده روزهای سخت این سرزمیناند؛ مردانی که ثابت کردند میتوان در سختترین شرایط نیز آزاد ماند. یاد آنان و شهیدانی، چون سیدعلیاکبر ابوترابیفرد و حسین لشگری، چراغی برای شناخت بهتر تاریخ مقاومت و الگویی برای ساختن آیندهای سرشار از عزت و سربلندی خواهد بود.
